Roel Klaassen Haptotherapie Training Coaching Topsportbegeleiding

Haptonomie

Haptonomie

Haptonomie houdt zich bezig met aanraking, voelen, direct lichamelijk contact, met de ontwikkeling van het menselijk gevoelsleven en de ontwikkeling van de tastzin, met houdingen, bewegingen en gebaren. Vooral aan de gevoelsmatige betekenis van aanraken en voelen -voor en tussen mensen- wordt in de haptonomie veel aandacht besteed. De haptonomie gaat ervan uit dat het menselijk lichaam -en vooral de beleving van dat lichaam- van fundamentele betekenis is binnen alle menselijke communicatie. De haptonomie onderzoekt daarom ook de verschijnselen die aan en in het lichaam optreden bij het aanraken en bij andere vormen van contact en communicatie.

Historisch gezien zijn aanraken, voelen en het lichaam in onze cultuur lange tijd min of meer verwaarloosd. Gedeeltelijk komt dit omdat aanraken, voelen en lichamelijk contact (nog) beladen onderwerpen zijn. Lichamelijk contact is bijna alleen toegestaan in de privé-sfeer of als dit contact een duidelijke functie heeft, zoals in de verzorgende beroepen. Het aanraken kan dan een technisch karakter krijgen en wordt niet meer beleefd als een persoonlijk, emotioneel geladen contact. Mensen raken elkaar nog maar weinig op een vanzelfsprekende, vertrouwde manier aan in onze cultuur. Dit, terwijl aanraken en aangeraakt worden toch erg belangrijk zijn voor een goede emotionele ontwikkeling. Aanraken is namelijk een heel natuurlijke en basale manier van menselijk contact en je deelt zo vanzelfsprekend je gevoelens met anderen (een voorbeeld is het troosten van kinderen). Een andere reden voor de geringe aandacht voor lichamelijk contact in onze cultuur is, dat informatie die we uit voelen en aanraken halen subjectief is. Subjectief heeft vaak ten onrechte een bijklank van minder waar, niet waar of onbetrouwbaar. Ook in de gezondheidszorg wordt over het algemeen weinig waarde toegekend aan informatie uit aanraking of gebaren. Zij richt zich veelal op informatie die te meten is en vast te leggen is in objectief onderzoek. Toch is het zo dat juist subjectieve informatie -uit aanraking of gebaren- een belangrijke rol speelt in ons dagelijks leven en in onze persoonlijke contacten. Het is bijvoorbeeld voor ons persoonlijk belangrijk of we ons bij iemand op ons gemak voelen of niet. We voelen dat, bewust of onbewust, ook aan en in ons lichaam en vaak kunnen we dat, bij anderen en bij onszelf, ook zien aan gebaren en houdingen. De haptonomie neemt de persoonlijke, subjectieve betekenis van ons lichaam en van het aanraken serieus. Zij erkent bovendien de positieve invloed die het aanraken op ons gevoelsleven heeft.

De haptonomie biedt de mogelijkheid om opnieuw kennis te maken met je eigen lichaam. Je lichaam kan je veel "vertellen" over jezelf, over je omgeving en over je relaties met anderen. Datgene wat je lichaam te vertellen heeft -of laat voelen- wordt gemakkelijk overgeslagen of onbelangrijk gevonden. We vergeten bijvoorbeeld tijdens sport om van ons lichaam te genieten bij het bewegen, omdat we met conditieverbetering bezig zijn. We slaan geen acht op signalen van ons lijf omdat we geen tijd hebben. We luisteren niet naar onze gevoelsmatige behoeften, omdat we denken dat dat niet verstandig is. Deze gerichtheid op snelheid, effect en verstandelijkheid overspoelt dan de gevoelsmatige waarde van ons leven. Dit kan tot onvredegevoelens leiden, tot verstoorde relaties en tot het ontstaan of verergeren van lichamelijke klachten en psychische problemen. Bovendien heeft deze eenzijdige aandacht voor effectiviteit een belemmerende invloed op ontwikkelingskansen en beperkt het zicht op keuzes en mogelijkheden, die de invulling van ieders leven rijker en zinvoller kunnen maken.

In een haptonomisch contact, waar de directe aanraking meestal de hoofdrol speelt, leer je "luisteren" naar je eigen lichaam, door dat wat je voelt in zo'n contact serieus te nemen. Je wordt je opnieuw bewust van je eigen lichaam en je gevoelssignalen en daarmee van je lichamelijkheid. Aan de hand van dit contact kun je nagaan welke relatie gevoelens en lichamelijke signalen hebben met je dagelijks leven en met de manier van omgaan met dat leven.

De haptonomie heeft in de loop van de jaren veel kennis en inzicht verzameld over de hierboven genoemde onderwerpen. Tegelijkertijd worden deze inzichten ook in de praktische hulpverlening, begeleiding en trainingen toegepast. Binnen de haptonomie zijn dus ook praktische vaardigheden ontwikkeld, die voor vele gebieden waardevol zijn.